Η Περσεφόνη (γνωστή και ως Κόρη)
Ταυτότητα και Καταγωγή
Γονείς: Κόρη του Δία και της Δήμητρας, θεάς της γεωργίας και της γονιμότητας.
Ιδιότητες: Βασίλισσα του Κάτω Κόσμου δίπλα στον Άδη και ταυτόχρονα θεά της ανοιξιάτικης βλάστησης.
Ο Μύθος της Αρπαγής
Το περιστατικό: Ενώ μάζευε άνθη (ιδιαίτερα τον νάρκισσο) στην πεδιάδα της Νύσας, η γη άνοιξε και ο Άδης την άρπαξε στο χρυσό του άρμα, οδηγώντας την στο βασίλειό του.
Το πένθος της Δήμητρας: Η μητέρα της περιπλανήθηκε σε όλη τη γη αναζητώντας την. Στο πένθος της, απαγόρευσε στη γη να καρποφορήσει, προκαλώντας λιμό σε ανθρώπους και θεούς.
Ο σπόρος του ροδιού: Ο Δίας ανάγκασε τον Άδη να την επιστρέψει, όμως εκείνος της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού. Η κατανάλωση τροφής στον Κάτω Κόσμο την έδεσε ανεπανόρθωτα με αυτόν.
Ο Συμβολισμός και η Λατρεία
Ο κύκλος των εποχών: Συμφωνήθηκε να περνά το ένα τρίτο του χρόνου στον Κάτω Κόσμο (ο χειμώνας, όταν η γη «πεθαίνει») και τα υπόλοιπα δύο τρίτα στον επάνω κόσμο με τη μητέρα της (άνοιξη και καλοκαίρι, περίοδος ανθοφορίας και καρποφορίας).
Ελευσίνια Μυστήρια: Ο μύθος της αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο της σημαντικότερης μυστικιστικής λατρείας της αρχαιότητας στην Ελευσίνα, συμβολίζοντας την αθανασία της ψυχής και την αναγέννηση μετά τον θάνατο.
Καλλιτεχνική Απεικόνιση
Εμφανίζεται είτε ως νεαρή παρθένος που κρατά στάχυα, λουλούδια και δάδα, είτε ως επιβλητική, μυστηριώδης βασίλισσα του Κάτω Κόσμου, καθισμένη σε θρόνο πλάι στον Άδη, κρατώντας σκήπτρο ή ρόδι.
Ο μύθος της Δήμητρας και της Περσεφόνης είναι η αρχαία αλληγορία για τον αιώνιο κύκλο της φύσης, τη γονιμότητα της γης και το πέρασμα των εποχών.
Η Αρπαγή Η Περσεφόνη (Κόρη)
Κόρη της θεάς της γεωργίας Δήμητρας και του Δία, μάζευε άνθη σε ένα λιβάδι μαζί με τις Ωκεανίδες νύμφες.
Τη στιγμή που έσκυψε να κόψει έναν μυρωδάτο νάρκισσο, η γη σχίστηκε στα δύο.
Ο Άδης, κυβερνήτης του Κάτω Κόσμου που την είχε ερωτευτεί με τη συγκατάθεση του Δία, ανέβηκε με το χρυσό του άρμα, την άρπαξε και χάθηκε στα βάθη της γης.
Η Περιπλάνηση και ο Μαρασμός
Ακούγοντας την κραυγή της κόρης της, η Δήμητρα έσπευσε αλλά δεν βρήκε κανένα ίχνος της. Φορώντας μαύρα πέπλα και κρατώντας αναμμένες δάδες, περιπλανήθηκε εννέα ημέρες και νύχτες χωρίς να φάει ή να λουστεί:
Η αποκάλυψη: Τη δέκατη μέρα, ο Ήλιος (που τα βλέπει όλα) της φανέρωσε την αρπαγή και τη συνενοχή του Δία.
Η άφιξη στην Ελευσίνα: Πληγωμένη και οργισμένη, εγκατέλειψε τον Όλυμπο. Μεταμορφωμένη σε γριά με το όνομα «Δησώ», βρήκε καταφύγιο στο παλάτι του βασιλιά Κελεού στην Ελευσίνα, όπου ανέλαβε την ανατροφή του Δημοφώντα.
Ο μεγάλος λιμός: Στο βαθύ της πένθος, απαγόρευσε στη γη να βλαστήσει. Τα σπαρτά ξεράθηκαν, τα ζώα πέθαιναν και οι άνθρωποι λιμοκτονούσαν, με αποτέλεσμα να σταματήσουν οι θυσίες προς τους θεούς.
Ο Συμβιβασμός και το Ρόδι Βλέποντας την καταστροφή, ο Δίας έστειλε τον Ερμή στον Κάτω Κόσμο για να φέρει πίσω την Περσεφόνη. Ο Άδης υπάκουσε, όμως πριν την αφήσει, της πρόσφερε με δόλο σπόρους ροδιού. Τρώγοντας την τροφή των νεκρών, η Περσεφόνη συνδέθηκε αμετάκλητα με το βασίλειο της σκιάς.
Η λύση δόθηκε με έναν ιερό συμβιβασμό:
Ένα μέρος του έτους (τους χειμερινούς μήνες) η Περσεφόνη μένει στον Κάτω Κόσμο ως βασίλισσα πλάι στον Άδη. Τότε η Δήμητρα θρηνεί, τα φύλλα πέφτουν και η γη μένει στείρα.
Το υπόλοιπο του έτους επιστρέφει στο φως κοντά στη μητέρα της. Η Δήμητρα αγάλλεται και η φύση αναγεννάται, φέρνοντας την άνοιξη και την καρποφορία.
Πριν αναχωρήσει για τον Όλυμπο, η Δήμητρα δίδαξε στους άρχοντες της Ελευσίνας την τέχνη της καλλιέργειας του σιταριού μέσω του Τριπτόλεμου, καθώς και τα Ελευσίνια Μυστήρια, τις ιερές τελετές που υπόσχονταν στους μύστες ελπίδα για τη μεταθανάτια ζωή.
Η ΚΑΘΟΔΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΩΣ
Ο Μύθος της Δήμητρας και της Περσεφόνης
Ποίηση: [ ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚΗ valentina ]
Ι. Η ΑΡΠΑΓΗ
Ξέχασε απόψε ο Θεός να ανάψει το φεγγάρι,
και χάθηκα στο απέραντο, το μαύρο το σκοτάδι.
Την Περσεφόνη άρπαξε ο άρχοντας του Άδη,
σε αρματόσυρτη φυγή, στον θρόνο να την βάλει.
Κλαίει η κόρη σπαρακτικά, τη μάνα της γυρεύει,
μα ο Πλούτωνας στις φυλακές του κάτω κόσμου την οδεύει.
ΙΙ. Ο ΘΡΗΝΟΣ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ
Ο ήλιος εβασίλεψε, εχάθη το φεγγάρι,
μεγάλη αναταραχή έφτασε ως τον Άδη.
Και με μιας σκοτείνιασε η γη, η φύση εξεράθη,
γιατί της μάνας η καρδιά σε μαύρα πέλαγα εστάθη.
Εννιά μερονύχτια ψάχνει η Δήμητρα την κόρη,
σε δάση, σε λαγούμια, σε πέλαγα και όρη.
Μεταμφιέστηκε σε γριά, ντύθηκε στα μαύρα,
στα μάτια της είχε φωτιά και στην ψυχή της λαύρα.
Δεν έτρωγε, δεν έπινε, δεν λούζει τα μαλλιά της,
μόνο το όνομα «Περσεφόνη» είχε στα χείλη τα στεγνά της.
ΙΙΙ. Η ΟΡΓΗ ΚΑΙ Η ΕΛΕΥΣΙΝΑ
Ο ήλιος τη λυπήθηκε, της είπε την αλήθεια,
πως η κόρη της κοιμάται στα του Άδη τα σκοτάδια.
Τότε οργίστηκε η θεά, στέρφεψε κάθε βρύση,
κι ορκίστηκε πως η γη ποτέ δεν θα ξανανθίσει.
Πήρε τον δρόμο τον μακρύ, στην Ελευσίνα φτάνει,
δίπλα στο φρέαρ κάθισε, το δάκρυ της να γιάνει.
ΙV. Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΟ ΡΟΔΙ
Άστραψε ο Δίας, βρόντηξε, τον Ερμή προστάζει:
«Φέρε την κόρη πίσω στη γη, η Δήμητρα σπαράζει!».
Φτάνει στον Άδη ο Ερμής, το χέρι της να πιάσει,
μα ο Πλούτωνας δόλιο σχέδιο είχε ετοιμάσει.
Σπάει το ρόδι ο άρχοντας, την Περσεφόνη ταΐζει,
με έξι σπόρους μαγικούς τη μοίρα της ορίζει:
«Πήγαινε τώρα στη μαμά, μα πάλι θα γυρίσεις,
τον μισό χρόνο στον Άδη θα ζεις, τον άλλο θα ανθίσεις».
V. ΤΟ ΦΩΣ
Θάλασσα, γη και ουρανός, τα αστέρια, το φεγγάρι,
εφώτισαν τον δρόμο της, του Άδη το σκοτάδι πια εχάθη.
Βγήκε η κόρη στο φως, η πλάση όλη εγιόρτασε,
κι η Δήμητρα με την αγκαλιά της τη γη ξανανάστησε.
Καιρός να ανθίσει η ζωή, η Κόρη να γιορτάσει,
και στης μητέρας την αγκαλιά, τον χρόνο να ξεχάσει.
Ποίηση:
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚΗ valentina
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚH (valentina) ΣΧΕΔΙΑΣΤΡIΑ ΔΗΜΗΟΥΡΓΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ
Σχόλια