ΑΡΗΣ
Ο Άρης είναι ο πιο ανυπότακτος και αμφιλεγόμενος από τους Ολύμπιους θεούς.
Ενώ οι Ρωμαίοι λάτρεψαν τον αντίστοιχο Μαρς (Mars) ως πατέρα της αυτοκρατορίας τους, οι αρχαίοι Έλληνες κράτησαν μια πολύ πιο σύνθετη και επιφυλακτική στάση απέναντί του.
Η διαφορά Άρη και Αθηνάς: Το τυφλό πάθος απέναντι στη στρατηγική
Στην ελληνική σκέψη υπάρχουν δύο θεοί του πολέμου, αλλά εκπροσωπούν δύο εντελώς αντίθετες πλευρές της ανθρώπινης φύσης:
Η Αθηνά: Ο πόλεμος της σκέψης, της ψυχραιμίας, της τακτικής και της άμυνας για την προστασία της πόλης. Πολεμάει με το μυαλό.
Ο Άρης: Η πρωτόγονη βία, η ορμή, η δίψα για τη σύγκρουση και το ένστικτο της επιβίωσης χωρίς κανόνες.
Δεν τον ενδιαφέρει ποιος έχει δίκιο ή ποιος θα νικήσει — τον κινεί η ίδια η ένταση της μάχης.
Γι' αυτό και στην Ιλιάδα, ο πατέρας του, ο Δίας, του λέει ανοιχτά ότι είναι ο πιο μισητός από όλους τους θεούς, επειδή τρέφεται μόνο από φιλονικίες και συγκρούσεις.
Η ουσιαστική σχέση με την Αφροδίτη:
Πώς γεννιέται η Αρμονία
Ο μύθος της ένωσής του με την Αφροδίτη κρύβει βαθύ φιλοσοφικό νόημα:
Η έλξη των άκρων: Ο πιο άγριος, καταστροφικός θεός ενώνεται με τη θεά του κάλλους και της γέννησης.
Το πάθος δεν υπακούει σε συμβάσεις.
Οι απόγονοι: Μαζί δεν γεννούν μόνο τον Δείμο (τρόμος) και τον Φόβο, αλλά και την Αρμονία.
Η αρχαία ελληνική σκέψη διδάσκει ότι η αρμονία στον κόσμο δεν έρχεται από τη μονοτονία, αλλά από την ισορροπία δύο αντίθετων, πανίσχυρων δυνάμεων: της ορμής και της έλξης.
Ο Άρειος Πάγος: Η υποταγή της βίας στη δικαιοσύνη
Σύμφωνα με τον μύθο, ο Άρης ήταν ο πρώτος που δικάστηκε ποτέ από δικαστήριο θεών:
Όταν ο Αλιρρόθιος (γιος του Ποσειδώνα) επιχείρησε να βιάσει την κόρη του Άρη, την Αλκίππη, ο θεός τον σκότωσε αμέσως για να την προστατεύσει.
Ο Ποσειδώνας ζήτησε τιμωρία, και οι θεοί συγκεντρώθηκαν σε έναν βράχο κάτω από την Ακρόπολη.
Εκεί ο Άρης αθωώθηκε, καθώς αναγνωρίστηκε το δικαίωμα της προστασίας του παιδιού του.
Ο λόφος αυτός ονομάστηκε Άρειος Πάγος και έγινε το ανώτατο δικαστήριο της αρχαίας Αθήνας — το σημείο όπου η τυφλή εκδίκηση έδωσε τη θέση της στον γραπτό νόμο.
Πώς συγκρούστηκαν ο Άρης και η Αθηνά στα πεδία της Τροίας στην Ιλιάδα;
1. Η πρώτη σύγκρουση: Μέσω του Διομήδη (Ραψωδία Ε)
Στην πέμπτη ραψωδία, ο Άρης σπέρνει τον θάνατο υπέρ των Τρώων.
Η Αθηνά αποφασίζει να τον σταματήσει, όχι άμεσα με τα χέρια της, αλλά καθοδηγώντας έναν θνητό: τον βασιλιά του Άργους, Διομήδη.
Η αόρατη θεά: Η Αθηνά φοράει την περικεφαλαία του Άδη, που την κάνει εντελώς αόρατη ακόμα και για τους θεούς, και ανεβαίνει στο άρμα του Διομήδη αναλαμβάνοντας τα ηνία.
Το χτύπημα: Όταν ο Άρης εφορμά με το χάλκινο δόρυ του για να σκοτώσει τον Διομήδη, η Αθηνά εκτρέπει το δόρυ με το χέρι της ώστε να περάσει στο κενό.
Ταυτόχρονα, κατευθύνει το δόρυ του Διομήδη κατευθείαν στα χαμηλά πλευρά του Άρη.
Η κραυγή: Το δόρυ διαπερνά τη σάρκα του θεού.
Ο Όμηρος αναφέρει ότι ο Άρης ούρλιαξε τόσο δυνατά, όσο θα ούρλιαζαν εννιά ή δέκα χιλιάδες πολεμιστές μαζί στη μάχη.
Τρομαγμένοι οι στρατοί πάγωσαν, ενώ ο Άρης εγκατέλειψε το πεδίο και ανέβηκε τραυματισμένος στον Όλυμπο για να παραπονεθεί στον Δία.
2. Η ευθεία αναμέτρηση: Θεομαχία (Ραψωδία Φ)
Όταν ο Δίας επιτρέπει σε όλους τους θεούς να πολεμήσουν ανοιχτά στα τείχη της Τροίας, ο Άρης βρίσκει την ευκαιρία να πάρει εκδίκηση από την Αθηνά.
Η επίθεση του Άρη: Ορμάει κατά πάνω της βρίζοντάς την («σκυλόμυγα») και χτυπά με όλη του τη δύναμη την Αιγίδα της — την ιερή ασπίδα που ούτε ο κεραυνός του Δία δεν μπορεί να διαπεράσει.
Το χτύπημα δεν κάνει ούτε γρατσουνιά.
Η απάντηση της Αθηνάς: Η Αθηνά δεν χάνει την ψυχραιμία της ούτε τραβάει σπαθί.
Κάνει ένα βήμα πίσω, σκύβει και σηκώνει από το χώμα έναν μαύρο, ογκώδη βράχο — ένα αρχαίο ορόσημο που είχαν βάλει οι άνθρωποι για να χωρίζουν τα χωράφια τους.
Η συντριβή: Τον εκσφενδονίζει με ακρίβεια στον λαιμό του Άρη.
Ο θεός σωριάζεται στο χώμα, καλύπτοντας με το σώμα του επτά πλέθρα γης (πάνω από 200 μέτρα), ενώ τα μαλλιά του γεμίζουν χώμα και τα όπλα του βροντούν.
Η χλεύη: Η Αθηνά γελάει υπεροπτικά και του λέει:
«Ανόητε, ακόμα δεν έμαθες πόσο ανώτερή σου είμαι σε δύναμη και τόλμησες να τα βάλεις μαζί μου;»
Ο βαθύτερος συμβολισμός
Ο Όμηρος μέσα από αυτές τις σκηνές καταγράφει μια θεμελιώδη αρχή της ελληνικής σκέψης:
Η φυσική δύναμη χωρίς μυαλό αυτοκαταστρέφεται.
Ο Άρης συμβολίζει την ορμή χωρίς επίγνωση· χτυπάει τυφλά και καταλήγει να γελοιοποιείται.
Η Αθηνά νικά με το έδαφος και τη γεωμετρία: Δεν χρειάζεται μαγικά όπλα· χρησιμοποιεί έναν απλό λίθο (ένα όριο, ένα σύμβολο τάξης) για να υποτάξει το χάος.
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚH (valentina) ΣΧΕΔΙΑΣΤΡIΑ ΔΗΜΗΟΥΡΓΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ
Σχόλια