Η Αρτεμισία Β΄ της Καρίας (4ος αι. π.Χ.
Η Αρτεμισία Β΄ της Καρίας (4ος αι. π.Χ.) υπήρξε βασίλισσα, ναύαρχος και σπουδαία στρατηγός, γνωστή τόσο για την ανέγερση του Μαυσωλείου της Αλικαρνασσού όσο και για την ευφυή ναυτική της τακτική.
Μετά τον θάνατο του συζύγου και αδελφού της, Μαυσώλου (353 π.Χ.), ανέλαβε μόνη της τη διακυβέρνηση της Καρίας.
Οι Ρόδιοι, θεωρώντας προσβολή να κυβερνά μια γυναίκα τις περιοχές τους, έστειλαν ισχυρό στόλο για να καταλάβουν την Αλικαρνασσό.
Το ναυτικό τέχνασμα στην Αλικαρνασσό
Η Αρτεμισία έκρυψε τον δικό της στόλο σε έναν κρυφό, εσωτερικό λιμένα (διώρυγα) πίσω από τα τείχη, αφήνοντας τον κεντρικό λιμένα εντελώς άδειο.
Διέταξε τους πολίτες στα τείχη να προσποιηθούν υποταγή, κρατώντας κλαδιά ελιάς και καλώντας τους Ροδίους να αποβιβαστούν ειρηνικά.
Μόλις οι Ρόδιοι στρατιώτες αποβιβάστηκαν και προχώρησαν ανυποψίαστοι προς την πόλη, η Αρτεμισία έβγαλε τον στόλο της από τον μυστικό δίαυλο στην ανοιχτή θάλασσα.
Κατέλαβε τα αφύλακτα πλοία των Ροδίων, τα επάνδρωσε με δικούς της ναύτες και στρατιώτες, ενώ η φρουρά της εξόντωσε τους Ροδίους που είχαν παγιδευτεί μέσα στην πόλη.
Η κατάληψη της Ρόδου
Επανδρώνοντας τα ροδιακά πλοία με δικά της πληρώματα και στολίζοντάς τα με δάφνες νίκης, έπλευσε κατευθείαν στη Ρόδο.
Οι κάτοικοι της Ρόδου, νομίζοντας ότι ο στόλος τους επέστρεφε θριαμβευτής, άνοιξαν τις πύλες του λιμανιού και υποδέχτηκαν τους ναύτες με πανηγυρισμούς.
Η Αρτεμισία κατέλαβε την πόλη χωρίς μάχη, εκτέλεσε τους επικεφαλής της εξέγερσης και εγκατέστησε μόνιμη φρουρά.
Στην αγορά της Ρόδου έστησε ένα χάλκινο τρόπαιο που την απεικόνιζε να σημαδεύει με πυρωμένο σίδερο την προσωποποίηση της πόλης της Ρόδου, επισφραγίζοντας την απόλυτη κυριαρχία της στο Αιγαίο.
Το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού, ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, οφείλει σε μεγάλο βαθμό την ολοκλήρωση και την καλλιτεχνική του λάμψη στην Αρτεμισία Β΄.
Μετά τον θάνατο του Μαυσώλου το 353 π.Χ., η Αρτεμισία θέλησε να δημιουργήσει ένα ταφικό μνημείο απαράμιλλης μεγαλοπρέπειας.
Το έργο έμεινε στην ιστορία ως σύμβολο αιώνιας μνήμης, δίνοντας έκτοτε το όνομά του σε κάθε επιβλητικό ταφικό οικοδόμημα («μαυσωλείο»).
1. Αρχιτεκτονική και Δομή
Το μνημείο σχεδιάστηκε από τους κορυφαίους Έλληνες αρχιτέκτονες Σάτυρο και Πύθεο (ή Πύθιο). Είχε ύψος περίπου 45 μέτρα και συνδύαζε αρμονικά τρεις διαφορετικούς πολιτισμούς:
Η Βάση (Βάθρο): Ένας ορθογώνιος, ψηλός πλίνθος επενδυμένος με μάρμαρο, διακοσμημένος με ανάγλυφες ζωφόρους που απεικόνιζαν μάχες (Αμαζονομαχία, Κενταυρομαχία).
Ο Κιονοστοιχία (Περίσταση): 36 ιωνικοί κίονες που σχημάτιζαν ναόμορφο περίπτερο, όπου ανάμεσα στους κίονες στέκονταν δεκάδες ολόσωμα αγάλματα.
Η Πυραμιδοειδής Στέγη: Μια κλιμακωτή πυραμίδα 24 βαθμίδων.
Η Κορυφή (Τέθριππο): Στην κορυφή δέσποζε ένα τεράστιο μαρμάρινο τέθριππο (άρμα με τέσσερα άλογα), στο οποίο επέβαιναν οι μορφές του Μαυσώλου και της Αρτεμισίας.
2. Οι Μεγάλοι Γλύπτες
Η Αρτεμισία δεν λυπήθηκε τα έξοδα και προσκάλεσε από την κυρίως Ελλάδα τέσσερις από τους πιο φημισμένους γλύπτες της κλασικής εποχής, αναθέτοντας σε καθέναν από μία πλευρά του κτηρίου:
Σκόπας (ο φημισμένος Πάριος γλύπτης, γνωστός για το πάθος και την εκφραστικότητα των μορφών του)
Βρύαξις
Λεωχάρης
Τιμόθεος
Σύμφωνα με τον Ρωμαίο ιστορικό Πλίνιο, όταν η Αρτεμισία πέθανε μόλις δύο χρόνια μετά τον σύζυγό της (περίπου το 351 π.Χ.), οι καλλιτέχνες αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το έργο ημιτελές.
Αποφάσισαν να το ολοκληρώσουν μόνοι τους, θεωρώντας ότι θα αποτελούσε αιώνιο μνημείο της δικής τους τέχνης και φήμης.
3. Ο Μύθος του Απαρηγόρητου Πένθους
Οι μεταγενέστεροι αρχαίοι συγγραφείς (όπως ο Βαλέριος Μάξιμος και ο Αύλος Γέλλιος) διέσωσαν έναν δραματικό θρύλο για το πένθος της Αρτεμισίας:
Λέγεται ότι η θλίψη της ήταν τόσο βαθιά, ώστε ανέμειξε μέρος από την τέφρα του νεκρού συζύγου της μέσα σε κρασί και το ήπιε, θέλοντας να γίνει η ίδια ο ζωντανός του τάφος.
Προκήρυξε επίσης μεγάλους ρητορικούς και ποιητικούς αγώνες προς τιμήν του, προσκαλώντας τους πιο διάσημους ρήτορες της εποχής (όπως ο Θεοδέκτης και ο Θεόπομπος) για να εκφωνήσουν εγκώμια.
Το μνημείο άντεξε για σχεδόν 1.500 χρόνια, μέχρι που υπέστη σοβαρές ζημιές από σεισμούς κατά τον Μεσαίωνα, ενώ αργότερα τμήματά του χρησιμοποιήθηκαν από τους Ιωαννίτες Ιππότες για την οχύρωση του κάστρου στο Μπόντρουμ.
Σήμερα, σημαντικά γλυπτά και ανάγλυφα της ζωφόρου φυλάσσονται στο Βρετανικό Μουσείο.
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚH (valentina) ΣΧΕΔΙΑΣΤΡIΑ ΔΗΜΗΟΥΡΓΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ
Σχόλια