ΑΔΗΣ Η ΠΛΟΥΤΩΝ
Ο Άδης (ή Πλούτων) είναι ένας από τους ισχυρότερους, πιο παρεξηγημένους και δέος προκαλούντες θεούς της ελληνικής μυθολογίας. Αν και ανήκει στην πρώτη γενιά των Ολύμπιων, η επικράτειά του ήταν τα έγκατα της γης, ο σκοτεινός Κάτω Κόσμος των ψυχών.
1. Καταγωγή και η Διανομή του Κόσμου
Γενεαλογία: Ήταν ο πρωτότοκος γιος του Κρόνου και της Ρέας. Καταπόθηκε πρώτος από τον πατέρα του και ελευθερώθηκε αργότερα με τη βοήθεια του Δία και της Μήτιδας.
Η Κλήρωση των Τριών Αδελφών: Μετά τη νίκη στην Τιτανομαχία, τα τρία αδέλφια μοίρασαν τον κόσμο με κλήρο:
Ο Δίας πήρε τον ουρανό και την ανώτατη εξουσία.
Ο Ποσειδώνας πήρε τις θάλασσες και τα ύδατα.
Ο Άδης πήρε τον υποχθόνιο κόσμο, το βασίλειο των νεκρών.
(Η Γη και ο Όλυμπος παρέμειναν κοινός τόπος για όλους).
2. Χαρακτήρας: Δικαιοσύνη και Όχι Κακία
Σε αντίθεση με τη σύγχρονη αντίληψη που συχνά τον ταυτίζει λανθασμένα με το «κακό» ή τον διάβολο:
Δεν είναι ο διάβολος: Ο Άδης δεν βασάνιζε ψυχές από ευχαρίστηση ούτε αντιπροσώπευε το κακό.
Ήταν ένας αυστηρός, αμερόληπτος και απαρέγκλιτος φύλακας των νόμων.
Η Αμετάκλητη Τάξη: Κανένας δεν μπορούσε να διαφύγει από το βασίλειό του όταν έκλεινε ο κύκλος της ζωής του.
Η αποστολή του ήταν να διατηρεί την κοσμική ισορροπία μεταξύ ζώντων και νεκρών.
Δεν είναι ο ίδιος ο Θάνατος: Ο προσωποποιημένος θάνατος ήταν ο Θάνατος (γιός της Νύχτας). Ο Άδης ήταν απλώς ο άρχοντας και υποδοχέας των σκιών.
3. Ονόματα και Συμβολισμοί
Άδης (Α-ιδής): Σημαίνει ο αθέατος, ο αόρατος.
Πλούτων: Επειδή οι αρχαίοι φοβούνταν να προφέρουν το όνομά του, τον αποκαλούσαν Πλούτωνα (από το πλούτος), συνδέοντάς τον με τους θησαυρούς της γης: τα μέταλλα, τα ορυκτά και τους καρπούς που φυτρώνουν μέσα από τα σπλάχνα του εδάφους.
Η Κυνέη (Η Περικεφαλαία της Αορατότητας): Το πανίσχυρο όπλο του, δώρο των Κυκλώπων κατά την Τιτανομαχία.
Όποιος τη φορούσε γινόταν εντελώς αόρατος (τη δάνεισε αργότερα στον Περσέα και στη θεά Αθηνά).
Το Δίκρανο: Το όπλο/σκήπτρο του, αντίστοιχο με την τρίαινα του Ποσειδώνα, με το οποίο έσπαζε τους βράχους και άνοιγε περάσματα στα βάθη της γης.
4. Το Βασίλειο του Κάτω Κόσμου
Ο κόσμος του Άδη φυλασσόταν άγρυπνα και χωριζόταν σε ξεχωριστά πεδία:
Ο Κέρβερος: Ο τερατώδης τρίκεφαλος σκύλος με ουρά φιδιού, που καθόταν στις πύλες. Καλωσόριζε τις ψυχές που έμπαιναν, αλλά κατασπάραζε όποιον αποπειρώταν να δραπετεύσει.
Τα Ιερά Ποτάμια:
Αχέρων: Ο ποταμός της θλίψης, όπου ο Χάρων περνούσε τις ψυχές με τη βάρκα του έναντι ενός οβολού.
Στύγα: Ο ποταμός του απαραβίαστου θεϊκού όρκου.
Λήθη: Το νερό της λήθης που έπιναν οι ψυχές για να ξεχάσουν την επίγεια ζωή.
Κωκυτός & Πυριφλεγέθων: Ποταμοί των θρήνων και της φωτιάς.
Οι Τόποι Διαμονής:
Ηλύσια Πεδία: Ο τόπος αιώνιας γαλήνης και φωτός για τους ήρωες και τους ενάρετους.
Ασφοδελός Λειμώνας: Ο τόπος όπου περιπλανώνται οι περισσότερες σκιές των συνηθισμένων ανθρώπων.
Τάρταρα: Τα σκοτεινά βάθη κάτω από τον Άδη, τόπος αιώνιας τιμωρίας για τους ασεβείς (π.χ. Τάνταλος, Σίσυφος) και φυλακή των Τιτάνων.
5. Ο Μύθος με την Περσεφόνη
Ο σημαντικότερος προσωπικός μύθος του Άδη είναι η ένωσή του με την Περσεφόνη (κόρη της Δήμητρας):
Ο Άδης την απήγαγε με τη συγκατάθεση του Δία, ανοίγοντας τη γη με το άρμα του.
Η Δήμητρα από το πένθος της σταμάτησε να καρπίζει τη γη, φέρνοντας λιμό στον κόσμο.
Πριν την αφήσει να επιστρέψει, ο Άδης της έδωσε να φάει σπόρους ροδιού (σύμβολο δέσμευσης).
Έτσι ορίστηκε η αιώνια συμφωνία των εποχών: Η Περσεφόνη περνά ένα μέρος του έτους στον Κάτω Κόσμο ως Βασίλισσα (χειμώνας) και τον υπόλοιπο καιρό επάνω στη Γη με τη μητέρα της (άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο).
Στη λαϊκή μυθολογία και την ομηρική παράδοση ο Άδης τοποθετείται στα έγκατα της γης («Κάτω Κόσμος»), ωστόσο στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία και στα εσωτερικά μυστήρια υπάρχει πράγματι η αντίληψη ότι ο «πραγματικός» Άδης βρίσκεται ψηλά ή ότι ο κάτω κόσμος είμαστε εμείς εδώ.
Η Φιλοσοφική και Μυστικιστική Ανατροπή
Πυθαγόρειοι και Ορφικοί («Σῶμα - Σῆμα»): Οι Ορφικοί και οι Πυθαγόρειοι δίδασκαν ότι η ψυχή είναι θεϊκή και ουράνια, αλλά φυλακίζεται στο υλικό σώμα.
Για αυτούς, ο πραγματικός «Κάτω Κόσμος» (ο τόπος της λήθης, του σκότους και της δοκιμασίας) είναι η επίγεια υλική ζωή.
Όταν ο άνθρωπος πεθαίνει, η ψυχή δεν κατεβαίνει στα βάθη του εδάφους, αλλά ανεβαίνει πίσω προς τα άστρα, στον ουράνιο θόλο.
Η Πλατωνική Θεώρηση: Στον διάλογο Φαίδων, ο Πλάτων εξηγεί ότι οι άνθρωποι ζουν μέσα σε μια κοιλότητα της γης νομίζοντας ότι βρίσκονται στην επιφάνεια, όπως τα πλάσματα του βυθού νομίζουν ότι η επιφάνεια της θάλασσας είναι ο ουρανός.
Η «αληθινή γη» και ο πραγματικός κόσμος των καθαρών ψυχών βρίσκονται πάνω στον αιθέρα, ανάμεσα στα ουράνια σώματα.
Αστρονομική και Αλληγορική Ερμηνεία (Σελήνη και Γαλαξίας): Σε μεταγενέστερες μυσταγωγικές παραδόσεις (όπως στον Πλούταρχο), ο χώρος υποδοχής των ψυχών τοποθετούνταν στη Σελήνη ή στον Γαλαξία (το φωτεινό ουράνιο ποτάμι).
Εκεί πάνω θεωρούσαν ότι χωρίζονταν οι ακάθαρτες ψυχές από τις εξαγνισμένες.
Η Ετυμολογική Σύνδεση: Α-ιδής
Η ίδια η λέξη Άδης προέρχεται από το στερητικό α- και το ρήμα ἰδεῖν (βλέπω), δηλαδή ο «Αόρατος» ή ο «Μη Ορατός».
Δεν αναφέρεται απαραίτητα σε χώμα και σπηλιές, αλλά στην επικράτεια αυτού που δεν πιάνουν οι ανθρώπινες αισθήσεις.
Είτε κοιτάξεις στα βάθη της γης είτε στο αχανές, σκοτεινό διάστημα ψηλά, η ουσία του Άδη είναι η ίδια
ο αθέατος κόσμος των πνευμάτων πέρα από την ύλη.
Συνεπώς, γεωγραφικά για τους πολλούς ήταν «κάτω από το χώμα», αλλά για τους φιλοσόφους και τους μυημένους ο Άδης ήταν είτε μια ανώτερη ουράνια διάσταση είτε η ίδια η γήινη κατάσταση από την οποία η ψυχή δραπετεύει ανεβαίνοντας προς τα πάνω.
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚH (valentina) ΣΧΕΔΙΑΣΤΡIΑ ΔΗΜΗΟΥΡΓΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ
Σχόλια