ΠΑΝΑΣ Αρχέγονη θεότητα της άγριας γης
Η αρχαιότητα του Πάνα σε σχέση με τους Ολύμπιους
Ο Πάνας θεωρείται μία από τις πιο αρχέγονες θεότητες του ελληνικού χώρου, με ρίζες πολύ παλαιότερες από τη διαμόρφωση του κλασικού ολύμπιου δωδεκάθεου.
Προ-Ολύμπια προέλευση: Οι ρίζες της λατρείας του τοποθετούνται στην Πελασγική και πρωτο-αρκαδική εποχή (πολύ πριν από το 1500–1200 π.Χ.). Ήταν τοπικός θεός των βοσκών και της άγριας φύσης στην απομονωμένη, ορεινή Αρκαδία, πολύ πριν οργανωθεί το οργανωμένο ολύμπιο πάνθεον.
Μυθολογική ηλικία (Ορφική & Κοσμογονική παράδοση):
Σε παλαιότερες ορφικές παραδόσεις, ο Πάνας ταυτίζεται με την πρωταρχική δύναμη του «Παντός» (της συμπαντικής φύσης) και θεωρείται προγενέστερος του Δία και των άλλων Ολυμπίων.
Κλασική μυθολογική προσαρμογή: Όταν το ολύμπιο δωδεκάθεο επικράτησε και ενσωμάτωσε τις τοπικές λατρείες, η μεταγενέστερη μυθολογία τον παρουσίασε ως γιο του Ερμή (ή του Δία) για να τον εντάξει στη νεότερη ιεραρχία.
Ιστορική εξάπλωση: Ενώ στην Αρκαδία λατρευόταν από τα πανάρχαια χρόνια, στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο (όπως στην Αθήνα) η επίσημη λατρεία του εξαπλώθηκε αρκετά αργότερα, κυρίως μετά τη Μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.), όπου πίστευαν ότι βοήθησε τους Έλληνες σπέρνοντας τον «πανικό» στους Πέρσες.
Ως αρχέγονη θεότητα της άγριας γης, η ύπαρξή του προηγείται κατά πολλούς αιώνες της πλήρους διαμόρφωσης των Ολύμπιων θεών.
ΠΑΝΑΣ
Ο Πάνας είναι μια εξαιρετική και γεμάτη αντιθέσεις μορφή.Παρόλο που τον συναντάμε συχνά δίπλα στους γνωστούς θεούς της ελληνικής μυθολογίας, η αλήθεια είναι ότι είναι πολύ πιο αρχαίος από το κλασικό,
ΠΑΝΘΕΩΝ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ
Ο Πάνας είναι αρχαίος μέσα από την ίδια την ύπαρξή του στη φύση. Δείτε πώς χτίζεται η εικόνα του:
Παιδί της Άγριας Γης
Ενώ οι άλλοι θεοί δημιουργούσαν ιεραρχίες και κανόνες, ο Πάνας ήταν ήδη εκεί, στα δύσβατα βουνά της Αρκαδίας. Ο πιο γνωστός μύθος λέει ότι πατέρας του ήταν ο θεός Ερμής και μητέρα του μια Νύμφη (η Δρυόπη ή η Πηνελόπη). Μόλις γεννήθηκε με κέρατα, γένια, ουρά και πόδια τράγου, η μητέρα του τον είδε, τρόμαξε από τη μορφή του και τον εγκατέλειψε.
Η Υποδοχή στον Όλυμπο
Ο Ερμής, όμως, δεν τον άφησε. Τον τύλιξε τρυφερά σε δέρμα λαγού και τον πήγε περήφανος στον Όλυμπο. Η αντίδραση των υπόλοιπων θεών δείχνει πολλά για τον χαρακτήρα του: δεν τον είδαν ακριβώς ως έναν "σοβαρό" θεό που θα κυβερνούσε μαζί τους, αλλά όλοι τους, και ειδικά ο Διόνυσος, χάρηκαν απίστευτα με την παρουσία του. Ήταν μια ακατέργαστη, αστεία και γεμάτη ενέργεια δύναμη που έφερε το άγριο δάσος στα σαλόνια των θεών.
Λατρεία χωρίς Ναούς
Αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό στοιχείο για το πόσο πρωτόγονος είναι. Οι αρχαίοι δεν του έχτιζαν περίτεχνους, μαρμάρινους ναούς. Τον λάτρευαν σε υγρά, σκοτεινά σπήλαια (όπως τα φημισμένα σπήλαια του Πάνα στην Πάρνηθα ή στους πρόποδες της Ακρόπολης), κάτω από γέρικα δέντρα και δίπλα σε πηγές. Ήταν η προσωποποίηση της ίδιας της γης πριν ο άνθρωπος την εξημερώσει.
Η Ιερή Μεσημβρία
Ήταν ο θεός των ενστίκτων. Έτρεχε στα δάση, κυνηγούσε τις Νύμφες, έπαιζε τον αυλό του και όταν κουραζόταν, κοιμόταν βαριά τα μεσημέρια. Για τους Αρχαίους Έλληνες, η μεσημβριανή ησυχία στην ύπαιθρο ήταν ιερή και γεμάτη δέος: πίστευαν ακράδαντα πως αν έκαναν θόρυβο το μεσημέρι και τον ξυπνούσαν απότομα, ο θυμός του θα ήταν τρομακτικός.
Αυτή είναι η γνήσια εικόνα του Πάνα – μια αδάμαστη, φυσική δύναμη που λειτουργεί με τα δικά της ένστικτα.
ΣΧΟΛΙΟ ΤΟΥ ΜΠΛΟΚ
«Η παρουσία των Ολυμπίων ενσαρκώνει ασύλληπτες κοσμικές δυνάμεις που η Γη και το ηλιακό σύστημα φέρουν μέσα τους. Έτσι, ο χρόνος λαμβάνει άλλη ουσία, καθώς η ίδια η Ρέα προσάρμοσε τη συμπαντική του διαδρομή.»
ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΤΡΑΤΑΚH (valentina) ΣΧΕΔΙΑΣΤΡIΑ ΔΗΜΗΟΥΡΓΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ
Σχόλια